पुराना कुराहरु गर्दैमा ईतिहास उल्टिँदैन । – पोखरेल

पुराना कुराहरु गर्दैमा ईतिहास उल्टिँदैन । – पोखरेल

(नेकपा एमाओवादीका केन्द्रिय नेता नेता एवं काठमाडौँ क्षेत्र नं. २ बाट संविधासभाका उम्मेदवार लिलामणी पोखरेल पार्टीभित्र र बाहिर दुवैतिर भद्र एवं जुझारु नेताको छवी भएका नेता हुन् । हाम्रा सम्वाददाता एवं विशेष सहयोगी पुष्कर खड्का र मेरो उहाँसँग चुनावकै विषयमा गत शनिबार प्रज्ञा प्रतिष्ठानमा घोषणापत्र सार्वजनिक कार्यक्रम लगत्तै भेटघाट भएको थियो । सो अवसरमा गरिएको कुराकानीमा आधारित अन्तर्वाताको सारसंक्षेप यहाँ प्रस्तुत गरिएको छ । – सम्पादक)

 तपाइँले काठमाडौँको क्षेत्र नं. २ बाटै उम्मेदवार दिनुको कारण के होला ?

म पार्टीको इमान्दार सिपाहीँ, पार्टीले यसपाली काठमाडौँ उपत्यकामा हस्तक्षेप गर्नुपर्छ भन्ने मान्यताका साथ भूमिका निर्वाह गर्न पार्टीले मलाई भनेकै कारण यस क्षेत्रबाट मैले उम्मेदवारी दिएको हो ।

 यस क्षेत्रमा पहिले झक्कु प्रसाद सुवेदीले जित्नुभएको थियो, उहाँलाई टिकट नदिनुको कारण के होला ?

टिकट कस्ले पाउने वा नपाउने भन्ने कुरै हैन । पार्टीले जहाँ जे जस्तो अवस्थामा खटाउँछ त्यस क्षेत्रको जिम्मेवारी लिएर अगाडि बढ्ने कुरा हो ।

 तपाइँ यस क्षेत्रको उम्मेदवार, यस क्षेत्रको लागि तपाइँको विकासको एजेण्डा के होला ?

हाम्रो पार्टीको प्रतिवद्धता पत्रको मूलभूत एजेण्डा अनुसार नै हाम्रो विकासको एजेण्डा तय हुने हो । अहिले महत्वपूर्णरुपमा तीनवटा विषय अगाडि आएको छ । पहिलो त हामीले संविधानको खाका जनता समक्ष प्रस्तुत गरेका छौँ । हामीले संविधान बनाउन आफ्नो खाका लिएर जनतामा जाने नै हो । दोस्रो विषय समग्र देशको विकासको खाका हामीले प्रस्तुत गरेका छौँ । समग्र देश विकासको खाकासँगै यस क्षेत्रको विकासको खाका पनि तयार हुन्छ । हामीले शिक्षा, स्वास्थ्य, कृषि, रोजगारी, पर्यटन विभिन्न विषयमा ठोस खाका ल्याएका छौँ । त्यसको लागि हामीले नयाँ मोडेल ल्याएका छौँ । स्वाभाविकरुपमा जनप्रतिनिधीले गर्नुपर्ने विकास निर्माणको लागि आवश्यकताको सिद्धान्त अनुसार जनताकै बीचबाट योजनाहरु ल्याएर उपयुक्त स्थानको लागि उपयुक्त योजना छनौट गरिनेछ । त्यसपछि प्राथमिकताका आधारमा विकास निर्माणका कुराहरु अघि बढाईनेछ ।

 गत संविधानसभाबाट संविधान नबन्नुको दोष कस्को ?

एकात्मकतावादीहरुले मूलतः मुलुकमा भएको आर्थिक सामाजिक परिवर्तनलाई स्विकार्न नसक्नु नै यसको लागि ठूलो व्यवधान हो । यही व्यवधानका कारण नै संविधानसभाबाट संविधान नबनेको हो ।

 अब आउने संविधानसभाबाट चाहिँ संविधान बन्ने ग्यारेन्टी के ?

संविधान बन्ने ग्यारेन्टी यसकारण छ कि हिजो हामीले संविधान बनाउनको लागि सहमतीय प्रणालीलाई मात्र जोड दियौँ प्रक्रियामा गएनौँ । जसले गर्दा संविधानसभा बिसर्जनतिर गयो । तर यस पटक ६ महिनासम्म सहमतीको लागि प्रयास गर्ने त्यसपछि प्रक्रियामा जाने हामीले प्रष्ट घोषणा गरेका छौँ । त्यत्तिबेलासम्म मिलेका बुँदाहरुमा मिलेर र नमिलेका बुँदाहरुमा मतदान प्रक्रियामा जान्छौँ । त्यहाँ हामीले हाम्रो एजेण्डाको पक्षमा दुई तिहाई मत पाउँछौँ भन्ने बिश्वास लिएका छौँ । तर त्यसो भएन भने पनि जनमत संग्रहमा गएर जनताको अभिमतबाटै भएपनि नमिलेका बुँदाहरुको छिनोफानो गरिनेछ । त्यसैले यसपटक संविधान बन्छ ।

 नेकपा (–) माओवादी लगायत ३२ दल चुनावमा आएन, यसले संविधान बन्नमा के कस्तो असर गर्छ ?

विमती भएका कुराहरुले पद्धतीमा केही पनि असर गर्दैन भनेर निरपेक्षरुपमा म भन्न चाहन्न । तर पनि यो महाअभियानमा ३२ दलका नाममा उहाँहरुले ऐतिहासिक भूल गरेका छन् । ३२ दलको नाममा व्यापक जनमत छ भन्ने पनि हैन । मुलुकमा हाल ९९ प्रतिशत जनता संविधानसभाको चुनावको पक्षमा छ । संविधान निर्माण, आर्थिक सामाजिक रुपान्तरणको लागि नयाँ कार्ययोजना, देशको राष्ट्रियता यो सँगसँगै जानुपर्छ भन्ने लाग्दछ ।

 राप्रपा नेपालले संवैधानिक राजतन्त्रको कुरा आफ्नो घोषणापत्रमै उठाएर चुनावमा होमिएको छ । यसमा तपाइँको विचार ।

यो धेरै पुरानो कुरा भईसक्यो । ईतिहासको गति अगाडि बढिसकेपछि पछाडि फर्कँदैन । राप्रपाले त यो विषय छोडिनै सकेको छ । राप्रपा नेपालका नेताहरुलाई पनि मेरो सुझाव छ यो विषय छोडिदिनुस । बरु नयाँ अग्रगामी सोचका साथ अगाडि बढौँ भन्ने मेरो आग्रह पनि छ उहाँहरुलाई । अग्रगामी सोचका साथ गणतन्त्रलाई सँस्थागत गर्नुको विकल्प छैन । यसैलाई बलियो बनाउनुको सट्टा पुराना कुराहरु गर्दैमा ईतिहास उल्टिँदैन ।

 मुलुकमा कस्तो प्रकारको संघियता हुनुपर्छ जातिय वा अन्य ?

हामीले जातीय संघियता भनेका छैनाँै । जातीय पहिचान सहितको संघियता भनेका हौँ । हामीले भनेको जातीय पहिचान सहितको संघियता भनेको आईडेन्टिटी अफ कास्ट हैन आईडेन्टिटी अफ नेसनालिटी भनेका हौँ । यसलाई एकात्मकतावादीहरुले अपभ्रश गरेर जातीय संघियताको रुपमा ब्याख्या र विश्लेषण गरेका छन्, यस्तो हैन । जातीय पहिचान भनेको पनि राष्ट्र र राष्ट्रियता नै भनेको हो । त्यसैका आधारमा प्रदेशको निर्माण हुन्छ ।

 उम्मेदवार सुरक्षाकोलागि एमाओवादीले के कस्तो पहल गरेको छ ?

हामी जनताको बीचबाटै सुरक्षा पाउँछौँ । हामी जनताका पहरेदार हौँ । हामीलाई त्यस्तो कुनै असुरक्षा महसुस भएको छैन । तर यो दायित्व भनेको हामी एउटा पद्धतीमा बसेपछि राज्यको दायित्व हो उम्मेदवारहरुको सुरक्षा गर्नु । राज्यले यसको ग्यारेन्टी गर्नुपर्छ ।

 संसारमै भूमिसुधार भएर प्रगति भएको देश तपाइँको नजरमा छन् ?

भूमिसुधारलाई के कसरी लाने भन्ने हो । हामीले भूमिसुधारको कुरा गर्दा सामन्तवादी उत्पादन सम्बन्धलाई सुनिश्चित गर्ने र भूमीहिनहरुलाई उनीहरुले गरिखाने ठाउँ बनाउने हो । यसमा दुईवटा कुराहरु छन् । एउटा सामन्तवादी उत्पादन सम्बन्धलाई अन्त गर्ने र त्यसको ठाउँमा जनवादी ढंगले विकास र राष्ट्रिय पूँजीको निर्माण गर्ने, उत्पादकत्व वृद्धि गर्ने, वैज्ञानिकीकरण गर्ने हो भने अर्को अविकसित र अल्पविकसित मुलुकहरुमा जस्को जोत उस्को पोतको पनि आवश्यकता पर्दछ । भूमीहिनहरु साह्रै दयनीय स्थितीमा बसिरहेको छ । त्यसैले जमिन्दाहरुले ओगटीराखेको धेरै भूमीको राज्यले नयाँ ढंगले व्यवस्थापन गर्नुपर्छ भन्ने हो ।

 एक वर्षमा संविधान नबने जनमत संग्रहमा जाने भन्ने एमालेको प्रस्ताव कस्तो लाग्छ ?

एमालेको प्रस्तावमा कुनै ठोस बुँदा छैन । हामीले त ठोस ठोस भनेका छौँ । हामीले पहिले सहमतीमा जान्छौँ । भएन मतदानबाट दुईतिहाईबाट पारित गर्र्छौँ । भएन भने मात्रै विवादित बुँदाहरुमा मात्रै जनमत संग्रहमा जान्छौँ । त्यत्तिबेलासम्म केही बुँदाहरुमा त सहमति हुन्छ नि । तर एमालेको जनमत संग्रहको प्रस्ताव बडो अमूर्त छ । के एमालेको, काँगे्रसको एमाओवादीको संविधान लिएर जनमत संग्रहमा जाने हो र ?

 यो क्षेत्रमा आफ्नो वर्चश्व स्थापित गर्ने आधार के हो ?

हामीसँग जनताका बीचमा जानको लागि चुस्त दूरुस्त संगठन छ । हाम्रो यो क्षेत्रको ९ वटै गाविस र नगरका २ वटा वडाहरुमा सुदृढ संगठन र जनपरिचालन नै हाम्रो आधार हो । त्यसमा पनि जनताले संविधानसभामा कस्तो मान्छेको प्रतिनिधित्व गर्ने भन्ने पनि सोचेको छ । त्यसैले हाम्रो यस क्षेत्रमा किल्लाकै रुपमा विकास हुँदैछ ।

 तपाइँको निकटतम प्रतिद्वन्द्वी को होला ?

मेरो प्रतिद्वन्द्वी भन्नासाथ एकात्मक राज्यको सोँच भएका दल वा पार्टी जोसुकै पनि हुनसक्छन् । उनीहरु नै मेरो प्रतिस्पर्धी हो । तर यो चुनावमा त्यस क्षेत्रमा भाग लिएका आधारमा भन्दाखेरि त्यहाँ ढुलमुले चरित्रको एमाले पार्टी मेरो निकटतम प्रतिद्वन्द्वी हो । त्यसका उम्मेदवार नै अहिले निकटतम प्रतिद्वन्द्वी जस्तो देखिन गएको छ ।

 युवाहरुको विदेश पलायनमा तपाइँको विचार ।

मुलुकमा युवाहरुको विदेश पलायनको स्थितीलाई नियालेरै हामीले घोषणापत्रमै भनेका छौँ १५ वर्ष भित्र बेरोजगारहरुको स्थिती शून्यमा झार्नेछोँ । त्यसको लागि रोजगार प्रवद्र्धनको लागि ठोस योजना ल्याएका छौँ । विदेश पलायन भएका दक्ष वा अर्धदक्ष जनशक्तिलाई राष्ट्रमै योगदान गर्ने वातावरण बनाउनको लागि कृषी, उद्योग, व्यापार, पर्यटन आदि क्षेत्रमा प्रगति गरेपछि विदेशीहरु हामीकहाँ आउने वातावरण बन्दछ यसको लागि स्थिर र बलियो सरकार चाहिन्छ । त्यसैले नेकपा एमाओवादीलाई यसपटक पूर्ण बहुमत दिएर विजयी गराउनु पर्दछ ।

 तपाइँको यस क्षेत्रको प्रतिनिधी तपाइँले जितेपनि वा हारेपनि यस क्षेत्रले के अपेक्षा राख्न सक्छ ?

तपाइँको पछिल्लो शव्द हारेपनिको त उल्लेखै गर्नुपर्दैन जस्तो मलाई लाग्छ । हामी जनताप्रति यति विश्वस्त छौँ । हाम्रो संगठन, हाम्रो एजेन्डालाई जनताले मत दिने कुरामा विश्वस्त भएकोले रुपमा विजय सुनिश्चित छ । साथै म यस क्षेत्रकै बासिन्दा भएको कारणले पनि यो क्षेत्रको विकास निर्माणको सरोकार मेरो आफ्नो पनि सरोकारको विषय हो । त्यसैले म यस क्षेत्रको विकास निर्माणका कार्यहरुसँग जोडिएर बसेको हुन्छु ।

 शंखरापुर नगरपालिकाको घोषणा भएपनि कार्यान्वयन भएन तपाइँको विचार ।

सबैभन्दा पहिले संविधान बन्नुप¥यो । त्यस अनुसार राज्य पुनर्संरचना हुनुप¥यो । त्यसपछि नगरपालिका बनाउने वा गाउँ विकास समितिमै राख्ने वा अरु कुनै निकाय बनाउने भन्ने कुरा रहन्छ । जहाँसम्म शंखरापुर नगर, साँखु वा लावण्य देशको कुरा छ, यो ऐतिहासिक नगरि हो तर पनि यो पीछडिएको छ । एकात्मकतावादीहरु र सामन्तीचरित्र बोकेकाहरुले नीहित राजनीतिक स्वार्थको लागि प्रयोग गरेर यसको विकास हुन दिएन । तर यस ठाउँको विकासको लागि र ऐतिहासिक एवं पुरातात्विक महत्वका क्षेत्रहरुको संयोजन गरेर एकीकृतरुपमा विकास गर्न सकिने छ ।

 स्थानीय निकाय नेतृत्वविहीन भएको कारण गाउँ गाउँमा भ्रष्टाचार मौलाएको छ यसलाई हटाउने उपाय के छ ?

संविधान नबनाईकन, राज्य पुनर्सरचना नगरिकन कसरी स्थानीय निकायको चुनाव हुन्छ । कसै कसैले ६ महिनाभित्र स्थानीय निकायको चुनाव गर्छौँ भनेका छन् त्यस्तो हावादारी कुरा गरेर काम छैन । वर्षदिनपछि संविधान बनाउने अनि ६ महिनाभित्र स्थानीय निकायको चुनाव हुन्छ । त्यस्तो सम्भव छैन । त्यसैले काम चलाउ पिरियडको लागि कर्मचारीको हातमा नेतृत्व गएको छ । तर यसलाई राजनैतिक सहमतिमा नेतृत्व दिनुपर्छ । जहाँसम्म संविधानसभापछिको स्थिर सरकार आएपछि भने यसकोलागि पनि नियामक निकायको व्यवस्था गरि नियन्त्रण गर्न सकिन्छ भन्ने लाग्छ । कर्मचारीतन्त्र इमान्दार हुने हो भने केही थिएन । तर तरल राजनैतिक स्थितीमा त्यसलाई पारदर्शी र जनमुखी बनाउनको लागि हामीले हस्तक्षेप पनि गर्र्छौँ ।

 पत्रकारहरुको भूमिका निर्वाचनको लागि कस्तो हुनुपर्छ ?

पत्रकारिता क्षेत्र भनेको राज्यको चौँथो अंग हो । यसले जनमतलाई उलटपुलट पनि गर्न सक्छ । किनभने सत्य कुराहरु ओझेलमा पर्ने र झूठ कुराहरु जनतामा जाने हुनसक्छ । त्यसैले सञ्चारमाध्यमबाट जनतामा सही कुराहरु गए भने निर्वाचन निस्पक्ष, धाँधलीरहित हुन्छ । आफ्नो सही कुरा राख्न पनि मिडियाको भूमिका महत्वपूर्ण हुन्छ । जनतालाई भ्रमित गर्ने कुराबाट मुक्त राखोस् यही मेरो शुभकामना पनि छ ।

 अन्तमा यस पत्रिकामार्फत् आफ्ना केही भनाई राख्न चाहनुहुन्छ कि ?

म के अनुरोध गर्न चाहन्छु भने हाम्रो पार्टीको घोषणापत्रका आधारभूत कुराहरु जनताको बीचमा पु¥याउने काम गरिदिनुस् । जनता अहिले पनि भ्रममा परिराखेका छन् । उनीहरुलाई एकात्मकतावादी सोच भएकाहरु र प्रलोभनमा फसाएर भोट मुठ्याउन खोज्नेहरुबाट सचेत हुनुपर्छ । उनीहरुको प्रयत्नलाई असफल तुल्याउन भूमिका खेल्नोस् यही नै मेरो शुभकामना ।